การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยเสริมเติมแต่งในงานศิลปะ


เทคโนโลยีเป็นคำตอบทางผลิตผลของสังคมเมือง ศิลปะมีส่วนช่วยให้เทคโนโลยีต่างๆเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็น นาฬิกา รองเท้า กระเป๋า แว่นตา เสื้อผ้า รถยนต์ รถประจำทาง จ้กรยานยนต์ มีคำว่ารสนิยมเป็นความหมายเกี่ยวกับความงามในสิ่งของที่คนในสังคมนิยมใช้ โลกปัจจุบันเทคโนโลยีที่ทันสมัยคงได้แก่ คอมพิวเตอร์ซึ่งเข้ามาเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันมากมายในระบบดิจิตอล ระบบรถไฟฟ้า โทรศัพท์มือถือและคอมพิวเตอร์พีซีหรือโน๊ตบุ๊ก การนำมาใช้อาศัยศิลปะเป็นสื่อในการเข้าถึงและสะท้อนคุณค่าของเทคโนโลยีให้ผู้สนใจได้สัมผัส ดังเช่นคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊กที่มีความบางเฉียบสะท้อนคุณสมบัติความแม่นยำของเทคโนโลยีซึ่งประมวลผลเพียงแผ่วผ่านชิบที่บรรจุทรานซิสเตอร์นับล้านตัวใช้เวลาเพียงเสี้ยววินาทีได้อย่างแม่นยำ สีเข้มเคลือบมันวาวช่วยให้ดูเคร่งขรึมงามสง่าหากต้องการสีสันควรทำให้ตัวเครื่องหนาขึ้นเล็กน้อยอาจใช้สีด้านช่วยผ่อนคลายจับได้ถนัดมือ

ปัจจุบันคำว่า ศิลปะไทย กำลังจะถูกลืมเมื่ออิทธิพลทางเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาแทนที่สังคมเก่าของไทย โดยเฉพาะอย่างยิ่งโลกแห่งการสื่อสารได้ก้าวไปล้ำยุคมาก จนเกิดความแตกต่างอย่างเห็นได้ชัดเมื่อเปรียบเทียบกับสมัยอดีต โลกใหม่ยุคปัจจุบันทำให้คนไทยมีความคิดห่างไกลตัวเองมากขึ้น และอิทธิพลดังกล่าวนี้ทำให้คนไทยลืมตัวเราเองมากขึ้นจนกลายเป็นสิ่งสับสนอยู่กับสังคมใหม่อย่างไม่รู้ตัว มีความวุ่นวายด้วยอำนาจแห่งวัฒนธรรมสื่อสารที่รีบเร่งรวดเร็วจนลืมความเป็นเอกลักษณ์ของชาติ

เมื่อเราหันกลับมามองตัวเราเองใหม่ ทำให้ดูห่างไกลเกินกว่าจะกลับมาเรียนรู้ว่า พื้นฐานของชาติบ้านเมืองเดิมเรานั้น มีความเป็นมาหรือมีวัฒนธรรมอย่างไร ความรู้สึกเช่นนี้ ทำให้เราลืมมองอดีตตัวเอง การมีวิถีชีวิตกับสังคมปัจจุบันจำเป็นต้องดิ้นรนต่อสู้กับปัญหาต่าง ๆ ที่วิ่งไปข้างหน้าอย่างรวดเร็ว ถ้าเรามีปัจจุบันโดยไม่มีอดีต เราก็จะมีอนาคตที่คลอนแคลนไม่มั่นคง การดำเนินการนำเสนอแนวคิดในการจัดการเรียนการสอนศิลปะในครั้งนี้ จึงเป็นเสมือนการค้นหาอดีต โดยเราชาวศิลปะต้องการให้อนุชนได้มองเห็นถึง ความสำคัญของบรรพบุรุษ ผู้สร้างสรรค์ศิลปะไทย ให้เราทำหน้าที่สืบสานต่อไปในอนาคต

เทคโนโลยีมีส่วนช่วยผลักดันและพัฒนางานศิลปะให้มีความก้าวหน้า ทันสมัย สามารถทำให้งานศิลปะที่หลายคนว่าเป็นเรื่องยาก เปลี่ยนเป็นเรื่องที่ง่าย  เทคโนโลยีสามารถช่วยลดต้นทุนการผลิตงาน อีกทั้งยังเพิ่มจำนวนปริมาณงานได้ไม่จำกัดจำนวน แต่ถึงอย่างไรนั้นเทคโนโลยีก็ยังมีขีดจำกัดต่อการสร้างสรรค์งาน การที่เทคโนโลยีเป็นตัวช่วยต่อเติมงานศิลปะในปัจจุบันหรือศิลปะประจำชาติเรานั้น มุมมอง จุดประสงค์ของการสร้างงานนั้นแตกต่างกันตั้งแต่แรกเริ่มแล้ว อีกทั้งคุณภาพและคุณค่าของงานยังแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งการนำเทคโนโลยีเข้ามามีส่วนช่วยในงานศิลปะประจำชาติเรานั้นจึงต้องรู้จักที่จะนำมาใช้อย่างพอดี พอประมาณ ศาสตร์ศิลปะบางแขนง เทคโนโลยีในปัจจุบันไม่สามารถนำมาช่วยเสริมเติมแต่งได้ เนื่องจากเป็นศิลปะเฉพาะทางซึ่งต้องใช้กรรมวิธีแต่โบราณสร้างงานขึ้นมา เพื่อรักษารูปลักษณ์ รูปแบบ วิธีการสร้างสรรค์เอาไว้ นี่ก็คือคุณค่าอันสูงยิ่งในงานศิลปะ ที่ศิลปะในปัจจุบันนั้นไม่มีและไม่สามารถสร้างขึ้นมาได้ ศิลปะในปัจจุบันยังนับว่ายังขาดคุณค่าและความงามที่แท้จริงของงานศิลปะ ซึ่งถือเป็นสิ่งที่สำคัญจึงต้องรู้จักกับจุดแห่งความพอดี เกิดจุดถ่วงความสมดุลในการนำเทคโนโลยีมาใช้  คือการสร้างงานด้วยความเคารพต่อต้นแบบที่นำมา ให้เกียรติต่องานหรือบุคคลที่เราได้นำผลงานมาคัดลอก รู้จักการนำเทคโนโลยีเข้ามาร่วมใช้ในทางศิลปะอย่างพอเพียง ใช้อย่างพอประมาณเพื่อไม่ให้ไปทำลายความงามของศิลปะ ซึ่งจุดนี้เองตัวของผู้ผลิตสร้างสรรค์งานต้องพึงระลึกเสมอว่าการใช้เทคโนโลยีต่าง ๆ เข้ามาช่วยเสริมเติมแต่งในงานศิลปะ

การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี นำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงต่องานศิลปะ

เทคโนโลยีเป็นคำตอบทางผลิตผลของสังคมเมือง ศิลปะมีส่วนช่วยให้เทคโนโลยีต่างๆเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน ไม่ว่าจะเป็น นาฬิกา รองเท้า กระเป๋า แว่นตา เสื้อผ้า รถยนต์ รถประจำทาง จ้กรยานยนต์ มีคำว่ารสนิยมเป็นความหมายเกี่ยวกับความงามในสิ่งของที่คนในสังคมนิยมใช้ โลกปัจจุบันเทคโนโลยีที่ทันสมัยคงได้แก่ คอมพิวเตอร์ซึ่งเข้ามาเกี่ยวข้องกับชีวิตประจำวันมากมายในระบบดิจิตอล ระบบรถไฟฟ้า โทรศัพท์มือถือและคอมพิวเตอร์พีซีหรือโน๊ตบุ๊ก การนำมาใช้อาศัยศิลปะเป็นสื่อในการเข้าถึงและสะท้อนคุณค่าของเทคโนโลยีให้ผู้สนใจได้สัมผัส ดังเช่นคอมพิวเตอร์โน๊ตบุ๊กที่มีความบางเฉียบสะท้อนคุณสมบัติความแม่นยำของเทคโนโลยีซึ่งประมวลผลเพียงแผ่วผ่านชิบที่บรรจุทรานซิสเตอร์นับล้านตัวใช้เวลาเพียงเสี้ยววินาทีได้อย่างแม่นยำ สีเข้มเคลือบมันวาวช่วยให้ดูเคร่งขรึมงามสง่าหากต้องการสีสันควรทำให้ตัวเครื่องหนาขึ้นเล็กน้อยอาจใช้สีด้านช่วยผ่อนคลายจับได้ถนัดมือ เป็นต้น

การเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยี นำมาซึ่งความเปลี่ยนแปลงต่องานศิลปะ ทั้งทางแนวคิด สุนทรียะ วัฒนธรรมการแสดง รวมทั้งการเสพ ดังเช่นเทคโนโลยีการพิมพ์ เทคโนโลยีการบันทึกภาพและเสียง หรือเทคโนโลยีด้านการขยายเสียง ที่เคยเปลี่ยนแปลงวงการหนังสือ หนัง และเพลงอย่างมหาศาลมาแล้วในอดีต

เช่นเดียวกันกับเทคโนโลยีอย่างอินเทอร์เน็ต ที่นำความเป็นไปได้แบบใหม่มาสู่ผู้คนและวงการนี้เช่นเดียวกัน ความเปลี่ยนแปลงที่อินเทอร์เน็ตที่ส่งผลต่อวงการศิลปะวัฒนธรรมที่ได้รับความนิยมในวิถีชีวิตผู้คนยุคปัจจุบัน อันได้แก่ หนัง เพลง และหนังสือ ซึ่งเป็นการพยายามมองหรือทำความเข้าใจกิจกรรมในโลกออนไลน์หรือสังคมอินเทอร์เน็ตให้กว้างไปจากเดิม และเฉพาะเจาะจงขึ้น

ในหลายครั้งที่ผ่านมา การพยายามทำความเข้าใจนี้ ได้ใช้การนำเอาคุณค่าหรือมุมมองแบบเก่ามารองรับหรือสวมทับสิ่งที่เกิดขึ้นใหม่ในโลกออนไลน์ โดยยังไม่ได้ตั้งคำถามหรือพยายามทำความเข้าใจที่มาของคุณค่าที่นำมาสวมทับให้ดีก่อน จนบางครั้งทำให้เกิดปัญหาต่อการทำความเข้าใจ (เช่นเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา)

งานศิลปะต้องเป็นงานที่ผ่านการคิด จินตนาการ ออกมาเป้นผลงานที่สวยงาม การลอกเลียนแบบจึงยาก เพราะไม่มีการลอกกันได้ง่ายๆ จึงไม่แปลกที่ในอินเตอร์เน็ตจะมีการลอกผลงานเอาไปเป้นของตัวเองแบบหน้าด้านๆ โลกเรายิ่งง่ายมากขึ้น การลอกเลียนแบบจึงง่ายเป็นเท่าตัว แต่ก่อนการหาแรงบันดาลใจในการสร้างงานมันต้องมาจากสิ่งรอบตัวในตอนนั้นของศิลปินที่สร้างงาน กว่าจะได้งานออกมาซึ่งตอนนี้เด็กรุ่นใหม่ หาแต่ใน Google เท่านั้น เห็นแต่ในจอไม่เจอกับของจริง ไม่ได้เห็นจริงจึงไม่สามารถตอบโจทย์ของงานนั้นได้เลย เพราะเห็นแต่รูปกับข้อมูลที่อยู่หน้าจอเท่านั้น อะไรที่ได้มาง่ายเกินไปมักทำให้เราเข้าใจสิ่งนั้นแค่ผิวเผินเท่านั้น

งานศิลปะและดิจิตอลอาร์ต

มนุษย์มีการพัฒนาเทคนิควิธีการสร้างงานศิลปะมาตลอดเวลา นัยแต่ในสมัยโยราณ ใช้นิ้วมือเขียนสี ป้ายลงบนผนังถ้ำ ต่อมาก็มีการใช้แปรง พู่กัน ดินสอ ฯลฯ มาถึงเครื่องมีอที่ต้องใช้เทคโนโลยี เช่นกล้องถ่ายรูปและกระบวนการล้างอัดขยายรูป เป็นต้น มาถึงยุคดิจิตอลในปัจจุบัน ด้วยเทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ ทำให้มีการนำเอาคอมพิวเตอร์ มาเป็นเครื่องมือในการสร้างานศิลปะ นับได้ว่าเป็นการเปลี่ยนโฉมหน้าของประวัติศิลปะ ครั้งสำคัญทีเดียว ด้วยเทคโนโลยีดิจิตอลผ่านเครื่องคอมพิวเตอร์มีความสามารถในการ สร้างภาพต่าง ๆได้ สร้างสีได้จำนวนมหาศาล สร้างเส้น รูปร่าง เปลี่ยนขนาด ย่อขยาย สร้างน้ำหนัก สร้างมิติของภาพได้หลากหลาย สร้างเทคนิคต่าง ๆ ได้ แทบจะกล่าวว่า ไม่มีที่สิ้นสุด นอกจากนี้ผลงานศิลปะจากคอมพิวเตอร์ ยังสามารถสร้างอารมณ์ความรู้สึก ของภาพ ได้ไม่น้อยกว่าภาพเขียนเลย

อาจจะมีผู้ไม่ยอมรับว่า ดิจิตอลอาร์ตซึ่งสร้างจากคอมพิวเตอร์ ไม่ใช่เป็นศิลปะอย่างแท้จริง เพราะว่า์เป็นสิ่งที่สร้างจากเครื่องมือทางวิทยาศาสตร์ แต่ถ้ามองให้ลึกแล้ว คอมพิวเตอร์ไม่แตกต่างไปจากดินสอ พู่กัน หรือแอร์บรัช เท่าไร เพราะสิ่งหล่านี้ไม่สามารถ สร้างงานศิลปะได้ด้วยตนเอง ต้องอาศัยจินตนาการ การควบคุมจากศิลปิน ฉนั้นผลงานดิจิตอลอาร์ตที่เกิดขึ้นมา ก็เหมือนงานศิลปะอื่น ๆ เพราะเป็นผลิตผลจากสมองมนุษย์ คอมพิวเตอร์เป็นเพียงสื่อถ่ายทอดออกมาเท่านั้น

อุตสาหกรรมแอนนิเมชัน เป็นอุตสาหกรรมประเภทบันเทิง ที่มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาประเทศไทยในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ทั้งในด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม เพราะนอกจากจะนำรายได้มาสู่ประเทศแล้ว ยังสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการสื่อสาระความรู้ และแง่มุมที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาสังคม และวัฒนธรรมในอีกรูปแบบหนึ่ง เช่นอุตสาหกรรมในวงการภาพยนตร์ และโทรทัศน์ ตลอดจนสื่อมัลติมีเดียต่าง มีการศึกษาค้นคว้าและทดลองด้วยการนำเทคโนโลยี ใหม่ๆ เพื่อช่วยในการพัฒนาและสร้างสรรค์ ดังที่รัฐบาล (SIPA) มีแผนที่จะผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางอุตสาหกรรมแอนนิเมชันขึ้นในภูมิภาคนี้ใน 3 ปีข้างหน้า

ปัจจุบันด้วยวิวัฒนาการและความสามารถของผู้ประกอบการและผู้ผลิตภาพยนตร์ไทยได้มีการนำเทคโนโลยีใหม่ๆ เพื่อช่วยในการสร้างให้มีความสมจริงหรือเสมือนจริงมากขึ้น เทคโนโลยีเหล่านี้เกิดขึ้นได้จากการประสมประสานกับความคิดสร้างสรรค์ของคนไทย ประกอบเข้ากับการนำอุปกรณ์เครื่องมือที่สร้างขึ้นมาเพื่อช่วยในการสร้างภาพแอนนิเมชัน สร้างการเคลื่อนไหวและสามารถถ่ายทอดความรู้สึกเหล่านั้นออกมาเป็นภาพเคลื่อนไหว แอนนิเมชันจึงเป็นส่วนหนี่งในการเข้าไปช่วยเพิ่ม เสริมเติมแต่งให้สมจริงมากยิ่งขึ้น ทั้งยังเป็นการประหยัดต้นทุนในการผลิตอีกด้วย

ความสุขและความพอใจของการวิจารณ์งานศิลปะ

การพิจารณาแยกแยะศึกษาองค์รวมของงานศิลปะออกเป็นส่วนๆทีละประเด็น ทั้งในด้านทัศนธาตุ องค์ประกอบศิลป์ และความสัมพันธ์ต่างๆในด้านเทคนิคกรรมวิธีการแสดงออก เพื่อนำข้อมูลที่ได้มาประเมินผลงานศิลปะว่ามีคุณค่าทางด้านความงามทางด้านสาระและทางด้านอารมณ์ความรู้สึกอย่างไร การวิจารณ์งานศิลปะเป็นการแสดงออกทางด้านความคิดเห็นต่อผลงานทางศิลปะที่ศิลปินสร้างสรรค์ขึ้นไว้ โดยผู้วิจารณ์ให้ความคิดเห็นตามหลักเกณฑ์และหลักการของศิลปะ ทั้งในด้านสุนทรียศาสตร์และสาระอื่นๆ ด้วยการติชมเพื่อให้ได้ข้อคิดนำไปปรับปรุงพัฒนาผลงานศิลปะ หรือใช้เป็นข้อมูลในการประเมินตัดสินผลงาน และเป็นการฝึกวิธีดู วิธีวิเคราะห์ คิดเปรียบเทียบให้เห็นคุณค่าในผลงานศิลปะชิ้นนั้นๆ

การแสดงความคิดเห็นทางศิลปะ

เป็นเรื่องเกี่ยวกับทุกคนที่จะติชมหรือเรียกว่าให้ความวิจารณ์ตามความคิดเห็นของตน แค่คำวิจารณ์ควรจะเป็นความรู้ที่บริสุทธิ์ใจ มิใช่เพื่อหวังผลทางการค้าหรือกลั่นแกล้ง เพราะคำวิจารณ์อาจพลิกความรู้สึกของผู้ชมงานศิลปะให้ไขว่เขวได้ คือเห็นศิลปกรรมว่าชั้นสามัญว่าดีที่สุดและเห็นศิลปะชั้นเยี่ยมที่สุดเป็นธรรมดาสามัญ ดังนั้นคำวิจารณ์จึงเป็นสิ่งสำคัญที่สุดที่จะช่วยให้ศิลปะเกิดประโยชน์อย่างแท้จริง ซึ่งบทบาทและหน้าที่ของผู้วิจารณ์ที่หนักและที่ยากยิ่งคือการประเมินคุณค่า เพราะการวิจารณ์ต้องทำหน้าที่เหมือนผู้พิพากษา วิพากษ์ผลงานศิลปะและเข้าไปเกี่ยวข้องกับตัวศิลปินอย่างเลี่ยงไม่ได้ จึงเป็นเหตุให้เกิดวิวาทะระหว่างผู้วิจารณ์กับศิลปินอยู่เป็นเนื่องๆ นานนับร้อยปีมาแล้วในประวัติศาสตร์

การวิเคราะห์งานศิลปะ มีจุดประสงค์ไม่ได้มุ่งที่ความสุข และความพอใจของผู้วิจารณ์แต่เพียงผู้เดียว แต่เป็นการแลกเปลี่ยนความรู้สึกกับคนอื่นที่ได้สัมผัสกับชิ้นเดียวกัน เป็นการค้นหาคุณค่า สิ่ิงที่เป็นความงาม และเป็นการอธิบายหรือตัดสินคุณค่า หรือระดับของผลงานนั้นว่าดีหรือมีข้อบกพร่องอย่างไร โดยอ้างอิงกับหลักวิชาการทางด้านศิลปะ ผนวกกับความรู้ ประสบการณ์ด้านศิลปะของผู้วิจารณ์ ซึ่งในแต่ละคนจะมีระดับไม่เท่ากัน และไมใช้หลักในการตัดสินว่าอะไรดีกว่าหรือดีที่สุด

คุณสมบัติของนักวิจารณ์ด้านงานศิลปะ

1. ควรมีความรู้เกี่ยวกับศิลปะทั้งศิลปะประจำชาติและศิลปะสากล
2. ควรมีความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ศิลปะ
3. ควรมีความรู้เกี่ยวกับสุนทรียศาสตร์ ช่วยให้รู้แง่มุมของความงาม
4. ต้องมีวิสัยทัศน์กว้างขวาง และไม่คล้อยตามคนอื่น
5. กล้าที่จะแสดงออกทั้งที่เป็นไปตามหลักวิชาการและตามความรู้สึกและประสบการณ์

ศิลปะการออกแบบที่มีคุณค่าทางด้านร่างกายและจิตใจ

ศาสตร์แห่งความคิดที่ต้องใช้ศิลป์ร่วมด้วย

เป็นการสร้างสรรค์และการแก้ไขปัญหาที่มีอยู่ เพื่อสนองต่อจุดมุ่งหมายและนำกลับมาใช้งานได้อย่างน่าพอใจ ซึ่งความสวยงาม เป็นสิ่งแรกที่เราได้สัมผัสก่อน คนเราแต่ละคนต่างมีความรับรู้เรื่อง ความสวยงาม กับความพอใจ มีประโยชน์ใช้สอยที่ดี เป็นเรื่องที่สำคัญมากในงานออกแบบทุกประเภท และมีแนวความคิดในการออกแบบที่ดี เป็นหนทางความคิด ที่ทำให้งานออกแบบสามารถตอบสนอง ต่อความรู้สึกพอใจ ชื่นชม มีคุณค่า บางคนอาจให้ความสำคัญมากหรือน้อย หรืออาจไม่ให้ความสำคัญเลยก็ได้ ดังนั้นบางครั้งในการออกแบบ โดยใช้แนวความคิดที่ดี อาจจะทำให้ผลงานหรือสิ่งที่ออกแบบมีคุณค่ามากขึ้นก็ได้

การตระหนักรู้และการให้ความสำคัญด้วยผลงานวิจัยหรืองานสร้างสรรค์ทางการออกแบบ ซึ่งบทสรุปของมันได้สะท้อนเจตนาของผู้ดำเนินการศึกษา เพื่อส่งต่อผลไปสู่ความงอกงามในภูมิปัญญาของสังคมในบริบทที่ใหญ่ขึ้น อาจนำไปถึงความรู้สึกหรือเจตนาที่เพิ่มหรือให้คุณค่า และอาจเลยหรือก้าวพ้นไปถึงการกำหนดนิยามความหมายใหม่ๆเพื่อให้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงวิธีคิดและวิธีปฏิบัติ

คุณค่าของงานออกแบบที่มีผลทางด้านร่างกาย

คือคุณค่าที่มีประโยชน์ใช้สอยในชีวิตประจำวันโดยตรง สำหรับคุณค่าของงานออกแบบที่มีผลทางอารมณ์ความรู้สึกเป็นคุณค่าที่เน้นความชื่นชอบ พึงพอใจ สุขสบายใจ หรือความรู้สึกนึกคิดด้านอื่นๆ ไม่มีผลทางประโยชน์ใช้สอยโดยตรง เช่น งานออกแบบทางทัศนศิลป์ การออกแบบ ตกแต่ง ใบหน้าคุณค่าทางอารมณ์ความรู้สึกนี้ อาจจะเป็นการออกแบบ เคลือบแฝงในงานออกแบบ ที่มีประโยชน์ทางกายก็ได้ และคุณค่าของงานออกแบบที่มีผลทางทัศนคติ เน้นการสร้างทัศนคติอย่างใดอย่างหนึ่งต่อผู้พบเห็น เช่น อนุสาวรีย์สร้างทัศนคติให้รักชาติ กล้าหาญ หรือทำความดี งานจิตรกรรมหรือประติมากรรมบางรูปแบบ อาจจะแสดงความกดขี่ขูดรีด เพื่อเน้นการระลึกถึงทัศนคติที่ดีและถูกควรในสังคม เป็นต้น

การศึกษาเรียนรู้ทางด้านศิลปะและการออกแบบ

การเปลี่ยนแปลงกระบวนทรรศน์ใหม่นั้นมีผลสำคัญมากต่อพฤติกรรมการสร้างสรรค์ของบุคคลที่เกี่ยวข้องในกิจกรรมด้านศิลปะและการออกแบบในทุกๆส่วนขององค์ประกอบ เพราะต่างก็มีเหตุและเงื่อนไข รวมถึงสิ่งที่เป็นความคิดความเชื่อในรูปแบบที่คล้ายกัน เราอาจสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงนี้ไปทีละน้อยๆ จากผู้ที่มีอิทธิพลต่อกระแสด้านศิลปะและการออกแบบในประเทศ ทีละเล็กทีละน้อย และเราก็คงหวังว่าสักวันหนึ่งความพยายามที่จะทำให้วิธีคิดในสังคมเปลี่ยนแปลงไป ก็คงจะมีคุณค่าไม่เพียงแค่ความพยายาม